Diyelim ki Karaman OSB'deki bir tedarikçi fuarında standınız var. Yan standdan biri gelip "siz ne iş yapıyorsunuz" diye soruyor. Cevap şöyle başlıyor: "Her türlü işletmeye web sitesi, sosyal medya yönetimi, reklam, yazılım, danışmanlık..." Cümle uzadıkça dinleyenin gözü karşı koridora kayıyor.
Aynı soruyu 3 stand ötedeki firmaya soruyorlar: "Anaokullarının eylül kayıtlarını dolduruyoruz." O firma daha az şey yapıyor olabilir. Ama akılda kalan, tavsiye edilen ve fiyatı tartışılmayan o oluyor.
Konumlanma budur: pazarın zihninde tek bir yer tutmak. Bu yer kendiliğinden oluşmaz, karar verilir.
Konumlanma 4 sorunun cevabıdır
Slogan konumlanmanın son çıktısıdır, ilk işi değil. Konumlanma bir karardır ve 4 soruya verilen cevaptan oluşur.
Kim için: Herkes olamaz. Sizi en çok tavsiye eden, en az pazarlık eden ve en uzun kalan müşteri tipi kimse konumlanma onun için yazılır. Diğerleri gelirse gelir.
Hangi dert için: Ürünün özellik listesi burada işe yaramaz, müşterinin uykusunu kaçıran şey aranır. Anaokulu müdürünün derdi "kurum yönetim yazılımı" olmaz. Derdi eylülde boş kalan sınıf ve akşam 9'da gelen veli mesajıdır.
Neye karşı: Müşteri sizi kimin yerine seçiyor. Rakip bazen başka bir firma, bazen Excel, bazen "hiçbir şey yapmamak"tır. Neye karşı durduğunuzu bilmeden farkınızı anlatamazsınız.
Neden siz: Rakibin kolayca söyleyemeyeceği tek bir sebep. "Kaliteli ve uygun fiyatlı" herkesin söylediği cümledir, sebep sayılmaz. "Kidinn'i bir anaokulunun içinde, öğretmenlerle birlikte yazdık" ise rakibin tekrar edemeyeceği bir sebeptir.
4 cevap tek bir cümleye sığmalı: "Şu müşteri için, şu derdi, şuna karşı, şu sebeple çözüyoruz." Sığmıyorsa karar henüz verilmemiştir.
Herkese her şey neden kimseye satmaz
3 sebebi var. Hafıza: insan zihni bir firmaya bir yer ayırır, "her şeyi yapan firma" için ayrılacak yer yoktur. Güven: her şeyi yaptığını söyleyen firmanın hiçbir şeyi iyi yapmadığı varsayılır. Haksız olabilir ama böyledir. Reklam maliyeti: herkese seslenen mesaj kimseye çarpmaz, tıklama pahalılaşır, dönüşüm düşer.
Firma sahipleri dar konumlanmadan korkar, çünkü dışarıda kalan müşteriyi kaybedeceğini düşünür. Pratikte tersi olur. Örnek: Karaman'da bir muhasebe bürosu "bisküvi fabrikalarına tedarik yapan küçük atölyelerin muhasebesi" diye konumlandı. Sanayi sitesindeki torna atölyesi de kapısını çalar, çünkü "sanayiyi biliyor" der.
Bir şeyi iyi yaptığı bilinen firmaya dışarıdan da gelinir. Herkese seslenen firmaya ise kimse gelmez, çünkü kimse onun tam olarak ne yaptığını bilmez. Tek sektöre odaklanmanın getirdiği her şey, bu kararın sonucudur.
Konumlanma nasıl sınanır
Cümlenin doğru olup olmadığını toplantı odasında anlayamazsınız. 3 sınama var.
Web sitenizin ana sayfasını tanımadığınız birine 5 saniye gösterin. Kimin için ne yaptığınızı söyleyebiliyorsa cümle sayfaya geçmiş demektir. Söyleyemiyorsa ya cümle yazılmamıştır ya da sayfada kaybolmuştur. Sıfırdan.org ekibi bir siteye başlarken ilk bu sınamayı yapar.
Son 10 müşterinize "bizi neden seçtiniz" diye sorun. Cevaplar sizin söylediğinizle örtüşüyorsa konumlanma doğrudur. Örtüşmüyorsa müşteriler size gerçek konumunuzu söylüyor demektir. Genellikle onlar haklıdır. Bu soruyu nasıl soracağınızı müşteri geri bildirimi yazısında anlattık.
Rakibinizin sitesine kendi cümlenizi zihninizde yapıştırın. Yakışıyorsa cümle bir konumlanma olmaktan çıkar, sektörün ortak gürültüsüne dönüşür. Muhasebe bürosunun cümlesini başka bir büronun sitesine koyun, eğreti durur. İyi işaret budur.
Konumlanma değişir mi?
Değişir. Ama seyrek ve bir sebeple. Kurucu sıkıldığı için ya da rakip yeni slogan bulduğu için yazılmaz. Pazar değiştiğinde, firma yeni bir yetenek kazandığında ya da müşteri tipi kaydığında yeniden yazılır. Her kampanyada değiştirilen cümle konumlanma sayılmaz.
Diyelim ki Ermenek'te 15 yıllık bir nalbursunuz. Eskiden çivi ve boya satıyordunuz, son 2 yıldır müşterilerin yarısı bahçe sulama malzemesi için geliyor. Siz hâlâ "nalbur" diyorsunuz, pazar sizi çoktan "sulamacı" yapmış. Yıllardır çalışan ama kime seslendiğini artık bilmeyen firma için yeniden konumlanma en yüksek getirili iştir. Elde çalışan bir şey vardır, yalnız yönü eksiktir.
Bu hafta ne yapmalı
- 4 soruyu bir kâğıda yazın ve yarım gün ayırın. Masada kurucu ve müşteriyle en çok konuşan kişi olsun. Ajansınız varsa o gün dinleyicidir.
- Çıkan cümleyi önümüzdeki 5 satış konuşmasında deneyin. Müşterinin yüzü cümlenin tuttuğunu ya da tutmadığını söyler.
- Son 10 müşterinizi arayıp "bizi neden seçtiniz" diye sorun. Cevapları cümlenin yanına yazın, farkı görün.


