Dönüşüm · · Yazar: Mustafa Burak Demirer

Dijitalleşmeyen kurumda 3 sessiz risk: insan, yenilik, güvenlik

İyi çalışan neden gider, yeni fikir neden doğmaz, müşteri verisi neden telefonlarda durur. 3 riskin birbirini nasıl beslediğini ve nereden kesildiğini anlatıyoruz.

Diyelim ki Karaman'da 20 kişilik bir özel klinik. Hasta kayıtları defterde, randevular sekreterin telefonunda, tahsilat muhasebecinin Excel'inde. Geçen yıl işe alınan genç hemşire 8 ay sonra Konya'ya gitti. Giderken "burada her şey elle" dedi, kimse üstünde durmadı. Dijitalleşmeyen kurumun riskleri denince akla önce verimlilik gelir. Burada daha sessiz ve daha uzun vadeli 3 riske bakacağız: iyi çalışanın gitmesi, yeni fikrin doğmaması ve verinin korunmaması. Hepsi birbirini besler ve hiçbiri faturada görünmez.

İnsan: iyi çalışan neden gider?

Yetenekli çalışan, gününün büyük kısmını kopyala-yapıştırla geçirdiği yerde uzun kalmaz. Sorun yalnız sıkılmak olsa katlanır. Asıl sorun şu: çalışan, kendi telefonundaki uygulamaların yarısı kadar bile olmayan bir çalışma ortamını "bu kurum ileriye bakmıyor" diye okur ve geleceğini başka yerde arar. Klinikteki hemşirenin cümlesi tam buydu. Kalanlar çoğu zaman gitme seçeneği olmayanlardır ve bu, kurumun ortalama yeteneğini yıldan yıla aşağı çeker.

Bu riskin bir de işe alım tarafı var. Sanayi sitesinde iyi bir CNC operatörü arıyorsanız, aday mülakatta "vardiya çizelgesi nerede" diye sorduğunda duvardaki kâğıdı göstermek, kararını vermesine yeter.

Bilgi kişide kalırsa her ayrılık bir kayıptır

Fiyat listesi ustabaşının aklında, müşteri geçmişi satıcının telefonunda, tahsilat durumu muhasebecinin defterindeyse, her ayrılık bir bilgi kaybıdır. Kurum bilgiyi kişiye emanet etmiştir ve kişi gidince bilgi de gider. Yeni gelenin işe alışması aylar sürer, çünkü öğreneceği şey bir sistem olmayıp bir insanın alışkanlıklarıdır.

Örnek: Konya–Karaman yolunda 6 kamyonla çalışan bir nakliyeci. Hangi müşteriye hangi fiyatın verildiğini yalnız patron biliyor. Patron 10 gün hastanede yatınca oğlu telefona çıkıyor ve her müşteriye "babam dönünce arar" diyor. 10 gün sessizlik, çoğu müşteri için başka nakliyeci demek.

Kesme noktası: kritik bilgiyi kişiden sisteme taşıyın. Müşteri geçmişinin bir müşteri takip yazılımında (CRM), fiyat listesinin tek bir paylaşılan dosyada, işin adımlarının yazılı hâlde durması yeter. Yeni çalışan ilk gün sisteme baktığında işi anlayabiliyorsa bilgi artık kurumda duruyor demektir.

Yenilik: yeni fikir neden doğmaz?

Yenilik, boş zamandan ve veriden doğar. Elle çalışan kurumda ne biri ne öteki var. Ekip günü yetiştirmeye çalışır. Geçen ayın verisi toplanamadığı için "şunu denesek ne olur" sorusu ölçülemez. Denenmeyen fikir birikmez, dağılır.

Teachinn'i yazarken özel eğitim öğretmenlerinden şunu dinledik: BEP dosyasını, yani her öğrenci için ayrı hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programını elle yazmak akşamları yiyordu. Yeni bir etkinlik denemeye akıl kalmıyordu. Yeniliğin asıl düşmanı korku sanılır, çoğu zaman yorgunluktur. "Bir de bunu mu öğreneceğiz" cümlesi tembelliğin değil, tükenmişliğin cümlesidir.

Kesme noktası: tekrar eden işi makineye devredin ve serbest kalan zamanın bir kısmını açıkça denemeye ayırın. Haftada 2 saat, tek bir küçük deneme, sonucu ölçülen. Yenilik programı dediğiniz şey bu kadar. Teachinn'de 121 MEB programının hazır gelmesi, öğretmene akşamını geri vermek için.

Güvenlik: müşteri verisi bugün kaç telefonda?

Dijitalleşmemiş kurum güvenli kurum sayılmaz. Veriyi kontrol etmeyen kurumdur. Hasta listesi sekreterin kişisel telefonunda, sözleşmeler e-posta eklerinde, sipariş geçmişi kişisel bir Excel'de. Yedek yok, kimin neyi görebildiği bilinmiyor. Kaybolan bir telefon, yanlış kişiye giden bir e-posta ya da küsüp giden bir çalışan veri ihlaline dönüşebilir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bunu "küçük firmayız, sistemimiz yoktu" diye okumaz. Veri sorumlusu olarak kurum, verinin nerede durduğunu ve kimin eriştiğini bilmek zorundadır. Sistem olmaması yükümlülüğü azaltmaz, yalnız yerine getirilmesini zorlaştırır. Klinikteki hemşire ayrılırken telefonundaki hasta mesajları da onunla gitti. Kimse silinmesini istemedi, çünkü kimse orada durduğunu bilmiyordu.

Kesme noktası: 3 soruya cevap verin. Veri kaç yerde duruyor, kim erişebiliyor, yedeği var mı. Cevaplar rahatsız ediyorsa ilk adım pahalı bir güvenlik sistemi almak olmaz. Veriyi tek bir kontrollü yere toplamaktır. Güvenlik, kontrolün yan ürünüdür.

Döngü tek yerden kırılır

Bilgi kişide durduğu için sistem kurulmaz. Sistem olmadığı için veri korunmaz. Veri ve zaman olmadığı için yenilik doğmaz. Yenilik olmayan yerde iyi çalışan kalmaz. İyi çalışan gidince bilgi de gider. Döngü yavaş döner, bu yüzden fark edilmez. Klinikte 3 yılda 4 hemşire değişir ve her seferinde "gençler böyle" denir.

Kırıldığı yer tektir: bilginin ve tekrar eden işin kişiden sisteme taşınması. Hangi bilginin kimde durduğunu iş akışını haritalayarak bir öğleden sonra çıkarabilirsiniz. O adım atıldığında 3 risk aynı anda küçülmeye başlar.

Bu hafta ne yapmalı

  1. Son 2 yılda ayrılan çalışanları listeleyin ve her birinin yanına gidiş sebebini dürüstçe yazın. "Elle iş" sebebi kaç kez geçiyor, bakın.
  2. Son 1 yılda denenen ve sonucu ölçülen yeni fikir sayısını yazın. 0 ise haftada 2 saatlik deneme saatini bu hafta takvime koyun.
  3. Müşteri ya da hasta verisinin bugün kaç kişisel cihazda durduğunu sayın. Yedeği olmayan dosyayı aynı gün tespit edin.

İlgili yazılar