Dönüşüm · · Yazar: Mustafa Burak Demirer

Dijitalleşmede insan ve kültür hataları: ekip neden kullanmıyor?

Teknik olarak sorunsuz sistemler rafa kalkıyorsa sebep yönetim tarafındadır. Ekibin direncini üreten 5 hatayı ve her birinin karşı hamlesini anlatıyoruz.

Karaman OSB'de bir ambalaj fabrikası düşünün. 3 ay önce üretim takip sistemi kuruldu, test edildi, çalışıyor. Eğitim verildi. Bugün kullanım raporu açıldı: vardiya amirlerinin yarısı hiç girmemiş, girenler yalnız zorunlu alanı doldurmuş, asıl iş yine WhatsApp grubunda ve ustabaşının defterinde. Yazılım satıcısı "kullanıcı adaptasyonu" dedi, patron "ekip direniyor" dedi. Bu 2 cümle de belirtiyi adlandırıyor, sebebi söylemiyor. Sebep neredeyse her zaman yönetim tarafında ve 5 kalıpta tekrar ediyor.

Hata 1: ekip kararı panodan öğrendi

Sistem, gününü değiştireceği insanlar olmadan seçildi. Vardiya amiri sonucu Pazartesi sabahı duyuru panosunda gördü. Önüne bir çözüm gelmedi, bir emir geldi. İnsan kendisine yapılan değişikliğe direnir, kendisiyle yapılan değişikliği sahiplenir. Bu bir karakter meselesi olmaktan çok bir katılım meselesidir.

Karşı hamle: ilk dönüştürülecek işi ekibin en çok yakındığı işten seçin ve çözümü o işi yapan kişiyle birlikte tasarlayın. Ambalaj fabrikasında bu kişi, sabah sayımını 3 ayrı kâğıda yazan vardiya amiridir. Masaya oturan amir, sistemin ilk savunucusu olur.

Hata 2: eski yol açık kaldı

Yeni sistem geldi ama eski yöntem yasaklanmadı. Rapor hâlâ WhatsApp'tan sorulabiliyor, üretim hâlâ deftere yazılabiliyor. 2 yol açıkken insan alıştığını seçer. Yeni sistem boş kalır ve "işe yaramadı" damgası yer.

Karşı hamle: tek kural koyun ve yönetim önce kendisi uysun. "Sistemde olmayan iş olmamıştır." Rapor yalnız sistemden okunur, sabah toplantısı sistem ekranından yapılır. Kural ilk hafta sert gelir. 3. haftada kimse defteri aramaz.

Hata 3: yük ekibe, fayda yönetime

Çalışan veri girer, karşılığında yalnız müdürün raporu dolar. Sistem çalışana bir şey vermiyorsa çalışan onu ilk fırsatta bırakır. Buna direnç demek haksızlık, akılcılık demek daha doğru.

Kidinn'i yazarken bunu erken öğrendik. Anaokulu öğretmeni sabah yoklamayı 3 yere yazıyordu: deftere, müdüre giden listeye, servis şoförüne atılan mesaja. Yazılım ona 4. bir yer olarak gelseydi kullanılmazdı. 1 kez girilen yoklamanın müdüre ve şoföre kendiliğinden gitmesi gerekiyordu. Kidinn'de 12 ayrı rol olmasının sebebi bu: herkes yalnız kendi işine yarayan ekranı görür.

Karşı hamle: sistem çalışanın gününü kısaltsın. Bugün kimi araması gerektiğini söylesin, teklifi hazırlasın, hatırlatmayı yapsın. Fayda giren kişiye dönüyorsa veri kendiliğinden girilir.

Hata 4 ve 5: tek seferlik eğitim, cezalandırılan hata

Bir Cuma öğleden sonraya sığdırılan eğitim ilk hafta hatırlanır, sonraki hafta unutulur. Sorusu olan kişi soracak birini bulamaz, eski yönteme döner ve utandığı için söylemez. Karşı hamle: ilk 2 ay haftada 15 dakikalık birlikte bakma seansı. Ne zor geldi, nerede takıldınız, hangi alan gereksiz. Bu seanslar hem öğretir hem de sistemi ekibe göre düzeltir.

Yeni sistemde ilk aylarda hata olur: yanlış alan, eksik kayıt, çift giriş. Hata ceza görürse ekip 2 şey öğrenir. Sisteme girmemek ve hatayı saklamak. Bu 2 ders de dönüşümü öldürür. Karşı hamle: ilk 3 ayı öğrenme dönemi ilan edin. Hata rapor edilir, düzeltilir ve sistemin neden o hataya izin verdiği sorulur. Çoğu zaman kusur kullanıcıda olmayıp tasarımdadır. Küçük ekiplerde görev takibi kurarken de aynı kural geçerli.

Kültür, yönetimin her gün tekrar ettiği davranıştır

"Bizim kültürümüz buna uygun değil" cümlesi sık duyulur ve çoğu zaman yanlıştır. Kültür, yönetimin her gün tekrar ettiği davranışların toplamıdır. Patron raporu sistemden okuyorsa, toplantıyı ekrandan yapıyorsa, hatayı öğrenme fırsatı olarak ele alıyorsa, kültür çoğu zaman 3 ay içinde değişmeye başlar. Yönetim bunları yapmıyorsa hiçbir eğitim ve hiçbir yazılım kültürü değiştirmez. Dönüşümün en kritik kullanıcısı bu yüzden ekipten çok yöneticidir. Ambalaj fabrikasının patronu üretim rakamını hâlâ ustabaşına telefonla soruyorsa, vardiya amirine "sisteme gir" demesinin ağırlığı yoktur.

Bir de direncin altındaki bilgi var. "Bu ekran işimize uymuyor" diyen çalışan genellikle haklıdır. Süreçte, sistemi tasarlayanların bilmediği bir adım vardır. Direnci bastırmak yerine dinlemek sistemi düzelttirir. Gördüğümüz en iyi tutan kurulumlar, ilk aylarda ekibin itirazlarıyla en çok değişenlerdir. Biz AppFactory'de danışmanlık çalışmasında bu görüşmeleri kurulumdan önce yaparız.

Bu hafta ne yapmalı

  1. Yürüyen sisteminizin kullanım raporunu açın ve en az kullanan 3 kişiyle 15'er dakika konuşun. Savunma yapmadan, yalnız dinleyerek.
  2. Kendi haftanıza bakın: kaç rakamı sistemden okudunuz, kaçını telefonla sordunuz. Telefonla sorduğunuz her rakam, ekibe verilen bir "eski yol açık" mesajıdır.
  3. Önümüzdeki 8 hafta için takvime haftada 15 dakikalık birlikte bakma seansı koyun. İlk seansın gündemi tek soru: hangi alan gereksiz.

İlgili yazılar